15 Kasım 2012 Perşembe

9. Sınıf Temel Dini Bilgiler


İSLÂM DİNİNİN ÖZELLİKLERİ
1) İslâm, son dindir. İslâm dini'nden başka din gelmeyecek, hükümleri kıyamete kadar devam edecektir. İslâm dini'ni insanlara tebliğ eden Hz. Muhammed (s.a.s.) son Peygamberdir, ondan sonra başka peygamber gelmeyecektir.
2) İslâm evrensel bir dindir. Önceki peygamberlerin tebliğ ettikleri dinler, belirli milletlere geldiği halde İslâm dini, bütün dünya milletlerine gönderilmiştir.
3) İslâm dini'nin hükümleri bütün insanların ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde mükemmeldir. Bu sebeple başka bir dine ihtiyaç kalmamıştır.
4) İslâm dini, kendinden önce Allah tarafından gönderilen peygamberleri ve ilâhi kitapları tasdik eder.
5) İslâm dini, önceki peygamberlerin tebliğ ettiği dinlerin hükümlerini yürürlükten kaldırmıştır. Çünkü onlar, belirli milletlere sınırlı zamanlar için gönderilmişti. Halbuki İslâm dini, bütün milletlere gönderilen ve kıyamete kadar değişmeden devam edecek olan din'dir.

İSLÂM'I EVRENSEL YAPAN ÖZELLİKLER
İslâm dini'ni evrensel yapan birçok özellikler vardır. Bunlardan bazıları şunlardır:

1. İslâm Bütün İnsanlığa Gönderilen Son Din'dir:
İslâm, bütün insanlığa gönderilen ve kıyamete kadar devam edecek olan son ilahî din'dir. Nitekim; Peygamberimiz, İslâm dini'ni dünya milletlerine tebliğ etmek maksadıyla o dönemdeki ülkelerin devlet başkanlarına mektuplar göndererek onları İslâm dini'ni kabul etmeye çağırmıştır.

2. İslâm Akıl ve İlim Dini'dir:
İslâm dini, akla büyük önem vermiş, mükellef olmak için akıllı olmayı şart koşmuştur. Bilgiye de üstün bir değer veren dinimiz, daima okumayı ve öğrenmeyi emretmiş, bilgi öğrenmenin her müslümana farz olduğunu bildirmiştir.

3. İslâm Hem Dünya Hem de Ahiret Dini'dir:
İslâm dini'nin amacı; insanın hem dünya hayatında hem de sonsuz olan ahiret hayatında mutlu olmasıdır. Dinimiz, dünya durdukça insanların her çağda mutlu olmasını ve yükselmesini sağlayan, hem fertlerin hem de toplumun ihtiyaçlarına cevap veren prensipler koymuş, dünya ve ahirette mutlu olmanın yollarını göstermiştir.

4. İslâm Kolaylık Dini'dir:
İslâm dini'nde güçlük yoktur. Kolaylık vardır. Dinimizin emirleri bizi olgunlaştırmak ve daha yüksek bir hayata hazırlamak içindir. İbadetlerin yapılmasında gücümüz dikkate alınarak dinimiz bir çok kolaylıklar göstermiştir:
Mesela; Yolcular dört rek'atli farz namazları iki rek'ât kılar. Namazı ayakta kılamayan oturarak kılabilir. Ramazan'da oruç tutmaya gücü yetmeyen hastalar iyileşince tutar, iyileşme ümidi olmayan hastalarla, oruç tutamayacak durumda olan yaşlılar ise tutamadıkları oruç yerine fidye verirler, insanın gücü ve ihtiyaçları dikkate alınarak zorunlu hallerde dinimizin getirdiği daha pek çok kolaylıklar vardır. Bu sebeple İslâmın hükümleri her zaman ve her yerde uygulanabilir özelliklere sahiptir.

5. İslâm'da Aşırılık Yoktur:
İslâmın hükümleri akla ve insanın yaradılışına (fıtratına) en uygun hükümlerdir. Bizim görevimiz ise bunlara uymaktır.
Yapılması emredilmediği halde, din adına aşırı giderek kendine eziyet etmek, helâl olan dünya nimetlerinden uzaklaşıp sıkıntılı bir hayat sürmek İslâm dininde yoktur.

6. İslâm Barış ve Sevgi Dinidir:
İslâmın bir gayesi de; insan sevgisini, insan haklarına saygıyı kalplere yerleştirerek toplumda devamlı bir huzur ve barış sağlamaktır. Dinimiz bu amaçla birçok kurallar koymuş, birbirimizi sevmeyi, başkasının hakkına saygılı olmayı, gerçek mü'min olmanın şartı saymıştır.
Kuran-ı Kerim
Kuran-ı Kerim İslam’ın kutsal kitabıdır. Arapça bir sözcük olan “kuran”, okumak, ezbere okumak, bir araya getirmek anlamına gelir. Arapça olan ve 114 surede toplanmış 6200’ün üstünde ayetten oluşan Kuran, Hz. Muhammed’e peygamberliğin verildiği 610’dan 632’deki ölümüne kadar parça parça indirilmiştir. Vahiy denen bu olayda Kuran ayetleri Cebrail adlı melek tarafından Hz. Muhammed’e iletilmiş, bazı ayetler de doğrudan Tanrı tarafından bildirilmiştir. Hz. Muhammed de gelen vahyi ezberlemiş, sonra da hangi sureye ait olduğunu belirterek vahiy katiplerine yazdırmıştır. Ayrıca bu ayetler birçok sahabi (Hz. Muhammed’in yakın çevresinde bulunanlar) tarafından da ezberlenmişti. Kuran’ın inmesi Hz. Muhammed’in yaşamı boyunca sürdüğünden kitap haline getirilmesi düşünülmemiştir. Ama Hz. Muhammed’in ölümünden sonra elindeki ayetlerin dağılıp kaybolmasını önlemek amacıyla ilk halife Hz. Ebu Bekir, vahiy katiplerinden Zeyd bin Sabit başkanlığında bir kurul oluşturdu. Bu kurulun kitaplaştırdığı ve Müslümanlar’ca da onaylanan Kuran nüshasına Mushaf (bir araya getirilmiş sayfalar) adı verildi.
Kur'an sözcüğü
Arapça'da QRE (qare'e/kare'e) (okudu) sözcüğünün sülasi (üç harfli kelime kökü sistemine göre) mastarıdır. "Okumak", "okunan" "okuyuş" "okuma" anlamlarını ifade eder. Bir başka tanıma göre QRE (qare'e/kare'e) (birkaç nesneyi biriktirip birbirine kattı, ekledi, derledi) ifadesinin sülasi mastarıdır. Kerîm, "soylu, asil" ve "eli açık, cömert" anlamlarına gelen  Arapça kökenli bir kelimedir TDK Sözlük, kerim. Kur'an ayrıca Kelamullah, Kitabullah, Furkan, Tenzil, Mushaf, Kitab, Nur ve Ümmülkitap isimleriyle bilinir. İslam'a göre Allah Kuran'ı ikinci bir isim olarak “Kitap”, olarak adlandırmak suretiyle, daha en baştan itibaren, bu metnin yazılı hale getirilmesinin önemine işaret etmiştir. “Ana Hatlarıyla Kuranı Kerim”, Prof. S. Yıldırım, s.56
Mushaf
Kuran'ın bugünkü haliyle kitap halinde toplanılmış şekline Mushaf denir. “Mushaf”, “iki kapak arasındaki sayfalar” anlamına gelen bir kelimedir. Habeşçe mişhaf kelimesinden gelir.Kuranın Mushaflaşması, ancak vahyin tamamlanmasından sonra mümkündü. O zamana kadar nihai düzeni içine konmamış olan bu metin, Ebu Bekir tarafından Mushaf haline getirtildi.Özbekistan'ın Taşkent şehrinde bulunan en eski Kuran mushafı Kuran'ın bugünkü dizilişi ile mushaflaşması Halife Osman zamanında toplanan Kur'an Hey'eti'nin Kur'an'dan olmayan bütün yazılı nesneleri imha edip, geri kalanlarının da Osman'ın veziri tarafından dizilmesi ile gerçekleşmiştir. Bu dizilişe göre Kur'an 114 adet bölümden (sure) oluşur. Sureler genellikle surenin içerdiği ayetlerin konulardan birine göre verilen Arapça isimlerle anılırlar. Sureler kronolojik bir sırada düzenlenmemiştirler (nüzul/iniş sırası). Bunun yerine genelde kabaca uzunluğun azaldığı bir sıraya göre yerleştirilmiştirler. Yaygın hatanın aksine elde bulunan Mushaf Kur'an, 6666 değil, 6346 ayet{{fact}} barındırır. Bu ayetlerin sayısı, Kur'an bir şiir metni gibi yorumlanmasından kaynağı alıp, kafiyeye göre belirlenmiştir. Kur'an içindeki ayetlere göre her şeyin ayrıntılı açıklaması olduğunu yazar.İslam'a göre Kur'an son peygamber Hz. Muhammed'in mucizelerindendir. Dil bakımından da Kur'an çoğu akademisyene göre Arapça'nın en güzel örneğidir.
Rivayete göre Hz. Muhammed'in ashabından ilk halife Ebu Bekir hurma yaprakları, deri ve kemik üzerlerine yazılı olan Kur'an ayetlerini saklar sonra da toplardı. Bu ayetler bir ciltde toplanırdı. Bunu yine arkadaşlarından ikinci halife olan Ömer'in kızı ve Muhammed'in okuma-yazma bilen tek eşi  Hafza muhafaza etmişti. Bu mushaf, Hafza Yesrip'te ( Medine) öldüğünde vali  Mervan bin Abdilhakem tarafından Hafza'nın evinden aldırtılıp imha edildi.Cüz, sûre, âyet, vahiy Kur'an'ın bölünmüş olduğu 30 parçadan (fasikül) her birine cüz denir.Kuran, “sûre” adı verilen bazı ana bölümden oluşur. Kur'an 114 sûreden müteşekkildir. Bu surelerin 86'sı Mekke'de, 28'i Medine'de gelmiştir. Medine'de gelen sureler Bakara, ali imran, enfal, ahzab, maide, mümtahine, nisa, zilzal, hadid, muhammed, rad, rahman, dehr, talak, beyyine, haşr, nasr, nur, hac, münafikun, mücadele, hucurat, tahrim, cuma, tegabun, saf, feth ve berae'dir.Her bir sure de “ayet” adı verilen parçalardan müteşekkildir. Ayetler bir kelime ila bir sayfa arasındadır. Tanrı tarafından peygamberlerine bildirilen buyruk ve düşüncelere vahiy denir. Vahiy peygamberlere doğrudan veya melekler gibi aracılar vasıtasıyla bildirilebilir. İslam'a göre vahiyler peygambere Cebrail meleği aracılığıyla gönderilmiştir. Kuran metninin tamamlanması, 610 -632 yılları arasında, yaklaşık 23 yılda gerçekleşmiştir. Kur'an peygamber hayatta iken yazılı hale getirilmemiştir. Kur'an'ı yazan Vahiy katipleri: Zeyd ibn Sabit başkanlığında Ömer, Osman, Ali, Talha, Sad, Ebu Derda, Mikdad, Übey ibn Kab, Ebu Musa el-Eşari ve Abdullah ibn Mesud'dur.Vahiy, görünüşte, surelerin mevcut sırasını izlemeksizin, genellikle Müslümanların belirli bir konuda bilgi, görüş veya cevap gibi ihtiyaçları, yada önemli bir olayla ilgili olarak gerçekleştiği için, Kur'an’ın nihai şekli, ancak Allah Resulünün bu görevi bittikten sonra ortaya çıkmıştır. Buna göre, Kur'an, 114 sure ve 6346 ayetten oluşur. {{fact}}
İlk ve son âyetleri
Kur'ân-ı Kerim'in, Müslümanlarca Hz. Muhammed'in risaletinin başında ilk olarak 'indiği' kabul edilen âyetleri şunlardır: Yaratan Rabbinin adıyla oku, O insanı bir asılıp tutunandan yarattı, oku! Rabbin, kalemle öğreten, insana bilmediğini bildiren en büyük kerem sahibidir, nun/nokta ile kalem/çizgi ve satırladıkları/yazdıkları" ( Alak, 96/1-5 Kalem, 68/1).
İlk inen âyetler inananları okumaya, öğrenmeye, yazmağa ve araştırmaya çağırır ve ilim için büyük teşvik mesajı taşır. Kur'ân'ın son inen âyeti de şudur: "Kâfirler bugün sizden dininiz hakkında ümitsizliğe kapılmışlardır artık onlardan haşyet etmeyin, benden haşyet edin. Bugün size dinizi ikmal ettim/kabaca, anahatları ile olgunlaştırdım, size ni'metimi itmam ettim/anahatları ile tamamladım, sizin için bir din olarak islama razı oldum " ( Mâide, 5/3).
Hafız
Kur'an'ın bütün metnini ezberleyen ve uygun şekilde ( tecvid) okuyabilen kişiye hafız denir. Hz. Muhammed ilk hafız olarak kabul edilir. Kur'an'ı uygun bir şekilde ve güzel bir tutum ve sesle okumaya tilavet denir. Müslümanlar günlük ibadet olan namazı kılabilmek için Kur'an'dan en azından küçük bir kısmı ( ayet) ezberlemek, bilmek zorundadırlar. "Kur'an'dan kolayınıza geleni okuyun, salatı ikamet edin/namazı kılın" ( Müzzemmil Suresi 73/20)"Kuran" kelimesinin Kuran'da kullanılması İslâm'ın kutsal kitabının özel adı olan Kur'an kelimesi, 58 âyette geçer. Ayrıca "kur'an" "okunan,okuyuş, okuma" "ekli, katlı,derli" anlamında özel ad olmayarak 12 ayette ( Yusuf Suresi 12/2, Rad Suresi 13/31, İsra Suresi 17/106, Taha Suresi 20/113, Zümer Suresi 39/28, Fussilet Suresi 41/3,44; Şura Suresi 42/7, Zuhruf Suresi 43/3, Cin Suresi 72/1, Kıyame Suresi 75/17,18) geçer. "Biz var ya Biz onu okuyup akletmeniz için anlaşılır-sade-arı bir okuyuşla/okunuşla indirdik" ( Yusuf Suresi, 12/2). "Kur'anı okuyacağında/okuduğunda kovulmuş şeytanın şerrinden Allah'a sığın (Euzü billahi mineşeşeytan ir racim) de" ( Nahl Suresi, 16/98).
"Kur'an okunduğunda/okununca onu işitin de durup düşünün ki merhamet olunasınız" ( A'râf Suresi, 7/204). "Bu Kur'an, insanlara yolu gösterir, o değişmez yoldur, unat-düzgün çalışan-iş yapan inananları onlar için olan kerim bir ecir ile müjdeler." ( İsrâ Suresi, 17/9). "Kur'an'dan indirir/indiriyor/indirecek olduklarımız, inananlara şifa ve rahmettir..." ( İsrâ Suresi, 17/82).Birçok âyette "el-Kitâb" kelimesinin Kur'ân-ı Kerîm anlamında kullanıldığı görülür:" Elif. Lâm. Mîm. İşbu içinde kuşku olmayan Kitap'tır müttakiler (Allah'tan korkan başkasından korkmayanlar) için bir yol göstericidir"'' ( Bakara, 2/1,2).Bundan başka çeşitli âyetlerde Kur'ân için başka isimler de kullanılmıştır: el-Furkân ( Furkân Suresi, 25/1), ez-Zikr ( Hicr Suresi, 15/9), en-Nûr ( Nisâ Suresi, 4/174), er-Rûh ( Şûrâ Suresi, 42/52) vb. gibi.

Kur'an'ın toplanması
Ashab-ı Kiram (peygamberin değerli arkadaşları anlamında Arapça bir tamlama), Muhammed'in sağlığında Kur'an'ı yazmamıştır. Muhammed'in öldüğü sırada 100 bin küsür arkadaşları içinde okuma-yazma bilenlerin sayısı yalnızca 33 kişi idi, okuma-yazma oranı 10 binde 4 idi. Hafızların sayısı ise yaklaşık 20 idi. Kur'an-ı Kerim, Hz.Muhammed peygamberin devrinde bizzat vahiy meleği ve nebinin birbirlerine karşılıklı okumaları ve de sahabilerin ezberlemesiyle korunmuştur. Ancak Peygamber'in sağlığı müddetince devam eden vahyin bütün bir kitapta toplanmasına imkân yoktu. Çünkü vahyin Peygamberin ölümüne kadar devam ettiği bilinmektedir. Peygamber'in vefatından iki gün öncesine kadar devam eden vahiy Onun vefatıyla son buldu. Böylece Kur'an inen son âyetle tamamlanmış oldu.
Kur'an sureleri bazen bir bütün olarak bazen de bölümler halinde indirildi. Bazı sûreleri Mekke'de inmesi dolayısıyla "Mekkî", bazıları Medine'de indirildiklerinden "Medenî" diye nitelendirilmiş ve 22 yılda tamamlanmıştır.Peygamber'in vefatını takip eden Yemâme savaşlarında 70 kadar hafız (kurrâ)'ın şehid düşmesi müslümanları telâşa düşürmüştü. Ashabdan Ömer de hafızların toplanması için dönemin halifesi Ebu Bekir'e başvurarak konunun görüşülmesini istemişti. Bunun üzerine Ebu Bekr, Zeyd İbn Sâbit başkanlığında toplanan Abdullah b. Zübeyr, Sa'd b. Ebi Vakkas, Abdurrahman b. Haris b. Hişam'ın da bulunduğu büyük bir komisyon tarafından Kur'an sahifeleri bir araya getirildiği iddia edilir. Bu Mushaf önceleri, Muhammed'in eşlerinden Ayşe'nin evinde muhafaza edilmiştir. Ayşe Sıffın Savaşı'nda bu mushafı Amir bin El-As'a vermiş, o da savaşta bunu mızraklar ucuna takarak heder etmiştir.Üçüncü halife Osman zamanında hafız ve vahiy başkatibi olan Yemen'li Arap olmayan Zeyd bin Sâbit, elinde yazılı Kur'an metni olan herkesin bu metinleri getirmesini ve getirirken de ellerindeki metinlerin bizzat Muhammed'den yazıldığına dair iki güvenilir şahid gösterilmesi istendi. Osman toplanan bu kurula "Zeyd ile imlada anlaşamazsanız, Kureyş'e göre yazın" emrini verdi, bu yüzden elimizdeki Mushaf, Mekke-Kureyş şivesinin imlası ile yazılıdır. Böylece bütün metinler toplanarak bir araya getirilmiş ve halife Osman'ın vezirine teslim edilmiştir. Daha sonra vezir ve belirlerdiği kişilerce Kur'an-ı Kerim'in aslî nüshaları devletin 4 eyaletine gönderilmek üzre 4 nüsha yazılmıştır. Zeyd b. Sâbitin katkılarıyla ortaya koyduğu bu aslî nüshaya "İmam Mushaf" adı verilmiştir. Abdullah b. Mes'ûd'un teklifiyle iki kapak arasında "İmam Mushaf" üzerinde yapılan danışma ve görüşmeler sonucunda bunun üzerinde her hangi bir noksanlık görülmemiş ve güvenirliği konusunda ittifak sağlanmıştır. Böylece Kur'an her hangi bir tahrifata uğramadan "Mushaf" haline getirilerek aynı mushaftan çoğaltılan mushafların ana kaynağını teşkil etmiştir. Mushaf adı Yemen'li Arap olmayan Abdullah bin Mes'ud'un teklifi ile Habeşçe Mişhaf kelimesi olarak kabul edilmiştir.
Ömer devrinde Kur'an öğretimine hız verildi. Gerek Medine'de gerekse sınırları günden güne genişleyen İslam Devletinin diğer merkezlerinde en sıhhatli kaynak olan hâfiz sahabilerin öğretmen ve gözetmenliğinde pek çok hâfız yetiştirilmiştir. Fakat zamanla fetihlerin hız kazanması ve yeni fethedilen yerlerde ortaya çıkan kavim ve kabilelerin müslüman oluşu farklı şive ve lehçelere göre okuyuş ayrılıklarını ortaya çıkarmıştır. Bu durum M.648'de Ermenistan ve Azerbaycan fethinde Şamlı ve Iraklı askerlerin yan yana gelmesi ile farklı okuyuşların su yüzüne çıkmasını sağladı. Bu tartışma ortamının daha fazla büyümesine engel olmak için Huzeyfe b. Yemân, Halîfe Osman'a başvurarak bu durumun düzeltilmesini, ihtilafın ortadan kaldırılmasını istedi. Bunun üzerine Halife Osman, Muhammed peygamberin diğer ashabı ile de istişare ederek, İslâm dünyasında yalnızca Ebu Bekr'in emriyle derlenmiş olan onaylı Kur'ân mushaflarının kullanılmasını ve bir başka lehçe yahut ağız ile yazılmış tüm diğer nüshaların kullanılmasının yasaklanmasını kararlaştırdı. Osman bir önlem olarak da gelecekte herhangi bir kargaşa yahut yanlış anlamaya meydan vermemek için başka tüm yazılı nesneleri yaktırarak ortadan kaldırma yoluna gitti. Ebû Bekir zamanında yazıları İmam Mushaf, Ömer'in ölümünden sonra kızı ve Muhammed peygamberin hanımlarından olan Hafsa'ya geçmişti. Bu nüsha Hafza ölünce vali Mervan bin Abdülhakem tarafından imha edildi.Osman zamanında çoğaltılan mushafların yedi nüsha olduğu söylenir (Muhammed Hamidullah, a.g.e., II, s.763). Bunlar Medine, Mekke, Şam, Kûfe ve Basra'ya gönderilerek müslümanlar arasında çıkabilecek farklı okuyuşlar önlenmiş oldu. Hatta Ali'nin Osman için "Eğer Osman Kur'an'ın tek kitap halinde toplatılarak çoğaltılması işini yapmasaydı ben yapardım" dediği bilinmektedir.
Osman tarafından değişik vilâyet merkezlerine gönderilen nüshalar asırların geçmesiyle kayboldu. Günümüzde halen onlardan bir tanesi İstanbul Topkapı müzesinde; bir diğer tam olmayan nüshası Taşkent'te bulunmaktadır. Çarlık Rus hükümeti onun faksimile ile reprodüksiyonunu (fotoğraf veya fotokopi ile tam kopyasını) yayınlamıştır. Şu anda dünyanın her yanında okunmakta olan Kuran'larla Topkapı ve Taşkent'teki mushaflar arasında Kur'an'ın Osman'ın emri ile Mekke-Kureyş şivesiyle yazılması yüzünden kısmi şive farkları, imla farkları, harflere nokta konması, ünsüzleri okutan ünlüler /harekeler konması dışında fark yoktur. (Muhammed Hamidullah, İslam'a Giriş, Ankara, t.y, s.41; Muhammed Hamidullah, İslâm Peygamberi, II, s. 763).
Ebû Bekr'in (ö. 13/634) halifeliği sırasında Kur'an-ı Kerîm toplanıp iki kapak arasında kitap haline getirilince, uygun bir isim aranmış, Abdullah b. Mes'ud'un (ö.32/652) "Habeşistan'da bir kitap gördüm, ona Mişhaf, Mushaf adını vermişlerdi" demesi üzerine, halife tarafından bu isim uygun bulunmuştur (Celâleddin es-Süyûtî, el-İtkân fi Ulûmi'l-Kur'ân, terc. Sakıp Yıldız, H. Avni Çelik, İstanbul 1987, I, 124). Mushaf; sayfalardan meydana gelmiş kitap anlamına gelir.
Kur'ân-ı Kerîm'in Düzeni
Kur'an yaklaşık 23 yılda parça parça indirilmiştir. 13 yıl kadar süren Mekke döneminde inen âyet ve sûreler daha çok İslâm inanç ve ahlâkı ile ilgili konuları kapsar. Allah'ın birliğine, meleklere, peygambere, kitaplara ve âhiret gününe iman gibi. Âdem'den beri gelen tevhid inancı işlenir. Allah'a ortak koşma ile mücadele edilir ve kıyamete değin Allah'a ortak katan mü'min-müslim-kafirlere tevhid inancından ayrılmış olan atalarının bu yanıldığı söylenir.Kur'ân-ı Kerîm'in, Âdem'den itibaren devam eden vahiy zincirinin devamı olduğu açıklanır:"Biz var ya Biz, Nuh'a ve ondan sonra gelen nebilere/peygamberlere vahyettiğimiz gibi sana da vahyettik. İbrahim'e, İsmail'e, İshak'a, Yakub'a, Esbat'a/Sıptlar'a, İsa'ya, Eyyûb'a, Yunus'a, Hârun'a ve Süleyman'a da vahyettik. Dâvud'a Zebûr'u verdik" ( Nisâ, 4/163)Medine'de inen âyet ve sûrelerde daha çok hukuk kuralları yer almıştır. Aile ve devletin tanzimi, insanların birbiriyle veya devletle olan ilişkileri, anlaşmalar, barış ve savaş durumları bu âyetlerde açıklanır. M.S. 622 tarihinden itibaren Medine'de bu hükümleri uygulamak için yeterli güce sahip Muhammed yönetiminde bir İslâm Devleti oluşmuştu. Allah hafiften ağıra doğru bir yol izleyerek hükümler gönderiyor, resûlüllah ve ashabı bunları geciktirmeksizin uyguluyordu. Kur'an dilini bilmeleri, namazlarda, mescid içinde ve dışında okunan sûre ve ayetleri anlamalarını kolaylaştırıyordu. Bu devrin özelliği; iyi ve yararlı olanı almak, kötü ve zararlı olanı kaldırmak şeklinde özetlenebilir. Yükümlülükler birden ayrıntılarıyla gelmemiş, zamanla tamamlanmıştır. (bk. Bakara, 2/219; Nisa, 4/43; Mâide, 5/90-91)Kur'an'ın parça parça gelişi uygulamayı kolaylaştırıyordu. Bu sayede gelen ayetler kolayca ezberlenebiliyordu.Ayetlerin olaylar üzerine inişi, tam ihtiyaç sırasında gelişi, toplumda gerekli etkiyi göstermesine yardımcı olmuştur. Bu yüzden, ayetlerin iniş sebepleri ( esbab-ı nüzul) Kur'an tefsirlerinde önemli bir yer tutar.
Nesilden nesile nakli
Kur'an'ı gerek Mekke ve gerekse Medine döneminde peygamberden bir vahiy katipleri grubu yazmış ve bu yazılanları sahabeden bir topluluk ezberlemiştir. Tevatür yoluyla nakil ve nakledilenlerin doğruluğu konusunda İslam bilginleri arasında hiçbir görüş ayrılığı yoktur. Bu prensip gereğince Ebu Bekir'in halifeliği sırasında Kur'an toplanırken tevatür derecesini bulmayan, Abdullah b. Mesud'un kendisinin daha iyi anlaması için açıklayıcı olarak koyduğu bazı ifadeler komisyonca metne eklenmemiştir. Örneğin "Bunları yapma imkânını bulamayan kimsenin üç gün oruç tutması gerekir." ( Maide, 5/89) âyetinin devamındaki "mütetâbiat" (peşpeşe) ilavesi Kur'an'a eklenmemiştir. Yine Abdullah b. Mes'ud'un annelerin nafakası ile ilgili: "Mirasçı da (yukarıda) belirtildiği şekilde (nafaka ile) yükümlüdür." ( Bakara, 2/233) âyetindeki mirasçı hakkında "zi'r-rahimil-mahrem" (evlenilmesi yasak olan yakın hısımlardan olan) şeklinde ilâve taşıyan kıraati de Kur'an'dan sayılmaz.
Tevâtür derecesine ulaşamayan bu gibi kıraatlerin hukukçular için delil olarak kullanılıp kullanılamayacağı konusunda görüş ayrılığı vardır. Hanefilere göre, bu kıraat şekillerini nakleden sahabe bunu ya Muhammed'den işitmiştir veya kendi görüşü ve ictihadı olarak ifade etmiştir. Bunun, en azından Allah'ın kitabını tefsir için vârid olmuş bir sünnet olduğu açıktır. Sünnetin hüküm kaynağı olduğunda ise şüphe yoktur. İşte bunun bir sonucu olarak Hanefîler yemin kefâreti olarak tutulacak orucun peş peşe üç gün tutulmasını gerekli görürler Şafii, Maliki ve Hanbelilere göre ise, mütevatir olmayan kıraatler ne Kur'ân ve ne de sünnet sayılmaz ve hüküm çıkarmada delil olarak da kullanılamaz. Zekiyuddin Şa'ban, a.g.e., s.47, 48 İslam'a göre Kur'an yalnız Araplar için değil, yeryüzündeki tüm insanları doğru yola iletmek için gelmiştir: "Seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik" ( Enbiyâ, 21/107). Bu özelliği Kur'an'ın i'caz yönlerinin de evrensel olmasını gerektirir.
Kur'an'da "bilgi"
Kur'an'ın sayfaları arasında her sorunun cevabını aramak veya din alimlerinin bilimsel konulara Kur'an ile cevap vermesini beklemek yanlıştır. Kur’an-ı Kerim bir astronomi, bir kimya ya da tıp kitabı değildir. Kutub, 1997: I, 283 Kur’ani bilginin çalışma konusu ve ilgi alanı insanın kendisi, insanın düşüncesi, inancı, duyguları, kavramları, davranışları, tutumları, ilişkileridir. Maddi bilimleri, bütün araç ve bölümleri ile maddi alemde gerçekleştirilecek bilimsel keşiflere ve icatlara gelince bu görev, insan aklına, insan tecrübesine, insan buluşuna, insanın varsayım ve teori geliştirme yeteneklerine havale edilmiştir. Çünkü insanın yeryüzündeki halifeliğinin temeli bu olduğu gibi yapısının karakteri de bu fonksiyona yatkındır. Kur’an-ı Kerim ise insanın psikolojik yapısını, kişiliğini, vicdanını, aklını ve düşüncesini yapılandırmaya çalışır. Bunun yanı sıra insanın bu potansiyel yeteneklerini iyi bir şekilde kullanmasına uygun ortam sağlayacak olan sağlıklı bir toplum yapısı oluşturmaya gayret eder.
Bütün bilimsel, evrensel, biyolojik, psikolojik ve sosyolojik olayların nispeten daha büyük bir kesimini açıklayabilecek ya da problemlere daha ayrıntılı açıklamalar getirebilecek başka ve daha yararlı hipotezler, varsayımlar ortaya çıkana kadar geçerlidir. Bundan dolayı bu teoriler, bu varsayımlar değişmeye, başkalaşmaya, iptale ve eklemelere açıktır.
Hatta, eğer yeni bir keşif ve icat aracı bulunur ya da eski bilgi birikimini yeni bir açıdan yorumlayan değişik bir yaklaşım tarzı benimsenirse bu teori ve varsayımlar altüst olmaya açıktır Kutub, 1997: I, 286 . Kur’an, tanrının verdiği nimetlere salt tüketim amacıyla bakılmasını istemez (Müminun 23/21).
Halife Ömer, hedefe yönelik olmayan bilgiyi elde etmekte ısrarlı davranmamıştır. Ebben kelimesinin ne anlama geldiğini bilmediğini söylemiş, sonra da kulluk ile direkt bağlantılı görmediğinden manasını öğrenmek için çaba göstermemiştir. Çünkü ayetin bağlamından onun da bir nimet olduğunu rahatlıkla çıkarmıştır. Ayetin bağlamında Allah, insanoğlunun yiyeceği hakkında söz etmekte ve gökten yağmur indirdiğinin ve bununla tahıl, üzüm, zeytin, hurma... gibi doğrudan doğruya, yine hayvanlara otlak kılmak suretiyle de dolaylı olmak üzere insanoğlu için pek çok çeşit nimet çıkardığını topluca belirtmiştir. Dolayısıyla bunların detaylarını ve hangi maddeler olduklarını öğrenmek zorunluluk olarak algılanmamalıdır Şatıbi, 1990: I, 45
İSLAM DİNİNİN TEMEL ÖZELLİKLERİ VE İMAN ESASLARI
-- İslam dini son dindir.
-- İslam dini evrensel bir dindir, bütün insanlığa hitap eder.
-- Hükümleri bütün insanların ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde mükemmeldir.
-- Kendinden önce Allah tarafından gönderilen peygamberleri ve ilahi kitapları tasdik eder.
-- Önceki Peygamberlerin tebliğ ettiği dinlerin hükümlerini yürürlükten kaldırmıştır.
-- İslam akıl ve ilim dinidir, akla ve ilme büyük önem vermiştir.
-- İslam dini hem dünya hem de ahiret dinidir.
-- İslam’da aşırılık yoktur, barış ve sevgi dinidir.
-- İslam kolaylık dinidir. İnsanları zora koşmaz

Kelime-i Tevhid :
Okunuşu : Lailahe illallah Muhammedün rasululah’tır.
Anlamı : Allah’tan başka ilah yoktur. Hz.Muhammed onun kulu ve elçisidir.
Okunuşu : Eşhedü ella ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühu ve Rasulüh’tur.
Anlamı : Ben şahitlik ederim ki Allah’tan başka ilah yoktur.Yine şahitlik ederim ki Hz.Muhammed (s.a.v)Allah’ın kulu ve peygamberidir.


Amentü Esasları:
İslam’ın 6 temel esası Amentü de toplanmıştır. Şöyle ki:
Amentu billahi : Allah’a inandım
Ve Melaiketihi : Meleklerine İnandım.
Ve Kütübihi : Kitaplarına inandım
Ve Rusulihi : Peygamberlerine inandım
Ve yevmil ahiri : Ahiret gününe inandım
Ve bil kaderi hayrihi ve şerrihi minellahi tealâ vel ba’sü ba’del mevti hakkun : Kadere, hayrın ve şerrin Allah’tan olduğuna ve öldükten sonra dirilmenin hak olduğuna inandım

A) ALLAH’A İMAN:

Allah’ın Birliği ve Sıfatları :
Allah (cc) ikincisi düşünülemeyen tektir. Bu Kur’an’da İhlas suresinde şöyle ifade edilir : “De ki O Allah tektir.”
Allah’ın14 sıfatı vardır.Bunlardan 6 tanesine zati, 8 tanesine subuti sıfatlar denir.
Zati Sıfatlar:
1-Vucud: : Var olmak Allah vardır yokluğu düşünülemez.
2-Kıdem: : Allah’ın varlığının başlangıcı yoktur.
3-Beka: : Allah’ın varlığının sonu yoktur.
4-Vahdaniyet: : Allah’ın bir ve tek olması demektir.
5-Muhalefetun lil havadis : Allah’ın sonradan olanlara benzememsi demektir.
6-Kıyam bi nefsihi : Allah’ın varlığının kendinden olması demektir.Allah hiçbir şeye muhtaç değildir.Her şey ona muhtaçtır.

Subuti Sıfatlar:
1-Hayat : Allah’ın diri olması demektir
2-İlim : Allah’ın geçmişi geleceği gizli ve açık her şeyi bilmesi demektir.
3-İrade : Allah’ın dilediğini dilediği zamanda yapması demektir.
4-Kudret : Allah’ın her şeye gücü yetmesi demektir.
5-Sem’i :Allah’ın her şeyi işitmesi demektir.
6-Basar : Allah’ın her şeyi her yerde görmesi demektir.
7-Kelam :Allah’ın söylemesi demektir. Allah sözünü peygamberleri aracılığıyla insanlara duyurmuştur. Kuran’ı Kerim Allah’ın sözüdür.
8-Tekvin : Allah’ın yaratması demektir.Kainattaki her şeyi o yaratmıştır.

B) MELEKLERE İMAN:
Melek: Allah’ın emriyle çeşitli görevleri yerine getiren gözle görülmeyen nurani varlıklardır.
Dört Büyük Melek ve Görevleri:
1-Cebrail: Meleklerin en büyüğüdür. Allah ile peygamberler arasında elçilik yaparak Allah’tan aldığı emirleri peygamberlere ulaştırır.
2-Mikâil: Tabiat olaylarının idaresi ile ilgilenen melektir.Her türlü rızıklar ve doğal ihtiyaçlarımızı idare etmekle görevlidir.
3-İsrafil: Kıyamet’in kopması ve insanların tekrar dirilmeleri ile görevlidir.Bu işi mahiyetini bilmediğimiz sûra üflemekle yapacaktır.
4-Azrail: Ömrü sona eren insanların canlarını almakla görevlidir.
Bu dört büyük melekten başka:
Kiramen Katibin: Bunlar iki melektir.İnsanları kontrolle görevli olup insanların yaptıklarını tespit ederek amel defterlerinin oluşmasını sağlarlar.
Münker ve Nekir: Ahiretin gümrük kapısı olan kabirden manevi aleme geçmek için bir türlü pasaport kontrolörleridirler. Kabirde sorgu sual melekleridir.

C) KİTAPLARA İMAN:
Kitap:Allah’ın kullarına yol göstermek ve aydınlatmak üzere peygamberlerine vahy ettiği sözlerin yazıya geçirilmiş şekline denir.
Dört Büyük Kitap :
1-Tevrat : Hz.Musa aracılığı ile Yahudilere indirilmiştir.
2-Zebur : Hz.Davut (a.s)a indirilmiştir.
3-İncil : Hz İsa (a.s)a indirilmiştir.
4-Kuran’ı Kerim : Hz.Muhammed arcılığı ile bütün insanlara indirilmiştir.Bu kitaplardan Kuarn’ı Kerim dışlındakilerin asılları bozulmuştur. Allah’ın sözleri insanlar tarafından değiştirilmiş ve hükümlerini kaybetmişlerdir. Bunların Allah tarafından gönderildiğine her Müslüman inanmalı ancak değiştirildikleri için hükümleriyle amel edilmemelidir.





D) PEYGAMBERLERE İMAN:
Peygamber: Farsça da haber taşıyan elçi anlamına gelir.
Dini terim olarak: Allah’ın kulları arsından seçtiği ve vahiyle şereflendirerek emir ve yasaklarını insanlara ulaştırmak üzere görevlendirdiği elçiye denir. Peygamberlere inanmak iman’ın şartlarındandır. Peygamberlere inanmayan insan Müslüman sayılmaz.
Resul: Yeni bir kitap ve emirlerle insanlara gönderilen Peygamberlere denir.
Nebi:Allah’ın emir ve yasaklarını insanlara haber veren fakat yeni bir kitap verilmeyip önceki peygamberin kitabını insanlara bildirmekle görevli olan peygamberdir.
Peygamberlerin Gönderilme Sebepleri:

İnsanların yaratıcıyı tanıyıp sadece ona kulluk etmeleri için yol göstermek onlara dünya ve ahiret mutluluğunu sağlamak için gönderilmişlerdir. Peygamberler dünya ve ahiret mutluluğunun nasıl kazanılacağını insanlara anlatmakla beraber yaşayışlarıyla da bunu göstermiş ve örnek olmuşlardır. Peygamber gönderilmesinin nihai bir sebebi de Kur’an-ı Kerimde şöyle ifade edilir:“Bunları müjdeleyici ve uyarıcı olarak gönderdik ki, Peygamberler geldikten sonra, insanların Allah’a karşı bahaneleri kalmasın. Allah üstün ve güçlü olandır ve her yaptığını yerli yerince yapandır” Nisa 165.ayt)

Peygamberlerin üstün özellikleri:
Kur’an-ı Kerimde vurgulandığı üzere Peygamberlerde insandır. Onlarda diğer insanlar gibi yiyip içerler,oturup kalkarlar, gezerler, evlenip çocuk sahibi olurlar, hastalanır ve ölürler. Bunların ötesinde peygamberlerde birtakım üstün özellikler vardır . Bunlar:
1- Sıdk : Doğru olmak demektir. Her peygamber doğru sözlü ve dürüsttür. Onlar asla yalan söylemezler.
2- Emanet : Güvenilir olmak demektir. Peygamberlerin hepsi emin ve güvenilir insanlardır. Peygamberimize müşrikler bile Muhammed’ül Emin (Güvenilir Muhammed ) demişlerdir.
3- İsmet : Günah işlememek ,günahtan korunmuş olmak demektir.Peygamberler hayatlarının hiçbir döneminde günah işlememişlerdir.
4- Fetanet : Peygamberlerin aklı zeki ve uyanık olmaları demektir.
5- Tebliğ : Peygamberlerin Allah’tan aldıkları buyrukları ve yasakları ümmetlerine eksiksiz olarak iletmeleri demektir.

Kuran’ı Kerimde İsmi Geçen Peygamberler:
Adem, İdris, Nuh, Hud, Salih,Lut, İbrahim, İsmail, İshak, Yakup, Yusuf, Şuayb, Harun, Musa, Davut, Süleyman, Eyüp, Zülkifl, Yunus, İlyas, Elyasa, Zekeriyya, Yahya, İsa, Muhammed’dir.
Hz.Muhammed peygamberlerin sonuncusudur. Bu Kuran-ı Kerimde şöyle ifade edilir: “O,Allah’ın elçisi ve peygamberlerin sonuncusudur. (Ahzap suresi 40. ayet)

E) AHİRET GÜNÜNE İMAN:

Ahiret : İsrafil’in Allah’ın emriyle kıyametin kopması için sur’a ilk defa üflemesiyle başlayacak olan ebedi hayattır.
Ahirete inanmak her müslümanın görevidir. Bu dünyaya imtihan edilmek için gönderilen insan, dünyada yaptığı iyi işlerin karşılığını ahirette mükafat olarak alacağı gibi dünyada yaptığı kötü şeylerden dolayı da ahirette cezaya çarptırılacağını bilmeli ve dünyada ona göre davranmalıdır. Dünyanın ahiretin tarlası olduğunu dünyada ne ekerse ahirette onu biçeceğini bir Müslüman asla aklından çıkarmamalıdır.

F) KADERE, HAYRIN VE ŞERRİN ALLAH’TAN OLDUĞUNA VE ÖLDÜKTEN SONRA DİRİLMENİN HAK OLDUĞUNA İMAN:

Kader : Allah’ın ezelden ebede kadar olacak bütün şeylerin zaman ve yerini ve özelliklerini bilmesi demektir.
Kaza : Allah’ın bildiği bütün şeylerin, insanların isteği ile meydana gelmesidir.
Hayır : Allah’ın sevdiği ve hoşnut olduğu davranışlardır.
Şer : Allah’ın sevmediği hoşnut olmadığı şeylerdir Allah insanlara akıl vermiş, neyin iyi neyin kötü olduğunu da bildirmiştir. İnsan aklıyla iyiyi de seçebilir kötüyü de seçebilir. Dolayısıyla akıllı insan Allah’ın emir ve yasaklarına uyarak iyi ve güzel davranışlar sergilemeli ve ahirette ebedi mutluluğa ulaşmalıdır. Kötülüğü seçip dünyada haksızlık, adaletsizlik gibi kötü işler yapan insan, “benim kaderim böyleydi” deyip işin içinden çıkamaz.Yaptıklarının hesabını vereceğini düşünerek ona göre hareket etmelidir. İnsanın yapacağı kötü işler Allah’ın istediği için değildir. Fakat insanın onları işleyeceğini Allah bilir. Dünyaya imtihan için gönderilen insan, dünyada yaptığı iyi ve kötü işlerin karşılığını ahirette alacağını bilir ve ona göre yaşar. .. 

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder